Sztuczna inteligencja (AI) to programy, z którymi rozmawiasz zwykłym językiem: mówisz albo piszesz, czego oczekujesz, a one odpowiadają, tworzą teksty, analizują zdjęcia i dokumenty, a coraz częściej wykonują za Ciebie konkretne zadania. Dla osoby niewidomej to jedno z najbardziej praktycznych narzędzi ostatnich lat, ale wymaga rozsądku. Zebrałem tu, do czego jej używam i czego uczę, jakie ma zalety i wady oraz na co zwracać uwagę.
Jak z nią rozmawiać
Nie potrzebujesz specjalnych poleceń ani żadnej składni. Mówisz lub piszesz po polsku, tak jak do pomocnego człowieka: co chcesz osiągnąć, w jakiej formie i dla kogo. Im dokładniej opiszesz cel, tym lepszy efekt, a jeśli odpowiedź nie pasuje, po prostu mówisz, co poprawić. Warto pracować w duchu partnerstwa i wzajemnego szacunku: sztuczna inteligencja pomaga Ci osiągać Twoje cele, a Ty zachowujesz kontrolę i ostatnie słowo.
Do czego może się przydać
- Opisywanie zdjęć, nagrań i otoczenia – co jest na zdjęciu, jak wygląda pomieszczenie, co pokazuje film.
- Czytanie pism i etykiet – listów z urzędu, ulotek, menu, opakowań i dokumentów, także tych w formie zdjęcia lub niedostępnego pliku.
- Pisanie i redagowanie – e-maile, pisma, podania, streszczenia i tłumaczenia.
- Wyszukiwanie i porównywanie – na przykład lotów, połączeń czy produktów, bez przedzierania się przez niedostępne strony.
- Zarządzanie plikami i folderami na komputerze – porządkowanie, wyszukiwanie, zmiana nazw i przenoszenie: wydajesz polecenie słowami, a sztuczna inteligencja je wykonuje.
- Dostępne dokumenty – z poprawną strukturą nagłówków i list, czytelne dla czytnika ekranu.
- Aplikacje od podstaw – opisujesz, czego potrzebujesz, a sztuczna inteligencja pomaga napisać aplikację, która dobrze działa i jest dostępna.
- Poprawianie dostępności – zarówno w aplikacjach, które już istnieją, jak i przy tworzeniu oraz ulepszaniu w pełni dostępnych stron internetowych.
- Słuchanie artykułów i dokumentów – strony internetowe, artykuły i różnego rodzaju dokumenty czytane głosem generowanym przez sztuczną inteligencję.
- Tworzenie muzyki, grafiki i wideo – opisujesz, co chcesz uzyskać, a sztuczna inteligencja tworzy utwór, obraz lub film.
- Nauka i wyjaśnianie – instrukcje krok po kroku, jak obsłużyć urządzenie lub aplikację.
Zalety
- Większa samodzielność: wiele rzeczy zrobisz bez pomocy osoby widzącej.
- Oszczędność czasu i nerwów, zwłaszcza przy niedostępnych stronach i dokumentach.
- Cierpliwość: możesz pytać o to samo tyle razy, ile potrzebujesz.
- Zwykły język zamiast zapamiętywania poleceń i skrótów.
- Dostępność o każdej porze i dopasowanie formy odpowiedzi do Twoich potrzeb.
Wady i na co uważać
- Pomyłki. Sztuczna inteligencja potrafi się mylić i podać nieprawdę pewnym tonem, a opis zdjęcia może pominąć ważny szczegół. Kwoty, terminy, adresy i dawki leków sprawdzaj w drugim źródle, a decyzji, od których zależy zdrowie, bezpieczeństwo lub pieniądze, nie opieraj wyłącznie na niej.
- Prywatność. Wysyłając zdjęcie, dokument, nagranie lub rozmowę, przekazujesz dane dostawcy usługi. Nie podawaj haseł, PIN-ów ani numerów kart, a o dane o zdrowiu i dokumenty urzędowe zadbaj świadomie. Sprawdź ustawienia prywatności i to, czy Twoje rozmowy mogą służyć do rozwijania modeli.
- Dostęp do plików i kont. Gdy sztuczna inteligencja zarządza plikami albo wykonuje działania za Ciebie, może usunąć, przenieść lub wysłać coś inaczej, niż zamierzasz. Miej kopię zapasową, potwierdzaj ważne czynności i nie dawaj dostępu szerzej, niż trzeba.
- Loty, rezerwacje i zakupy. Ceny i dostępność szybko się zmieniają. Szczegóły oferty sprawdź przed płatnością, a samą płatność zawsze potwierdzaj samodzielnie.
- Aplikacje i strony tworzone przez AI. Mogą zawierać błędy, także w dostępności i bezpieczeństwie. Przetestuj je czytnikiem ekranu, a jeśli to ważne, poproś o przegląd specjalistę.
- Koszty i zależność od usług. Najlepsze modele zwykle wymagają abonamentu i internetu, a usługi oraz ich dostępność dla czytników ekranu zmieniają się z aktualizacjami.
- Poruszanie się. Aplikacje do orientacji i nawigacji wykorzystujące sztuczną inteligencję dopiero powstają. Na razie działają zbyt niestabilnie, wolno i nieprzewidywalnie, żeby na nich polegać, więc to raczej kierunek na przyszłość.
- Oszustwa. Głos i obraz da się dziś podrobić, więc zachowaj ostrożność wobec niespodziewanych próśb o pieniądze lub kody, nawet jeśli brzmią znajomo.
Przykład z praktyki: ta strona
Najlepszym przykładem efektywnego i efektownego użycia sztucznej inteligencji jest cała strona iblindexpert.pl. Miałem wizję i wiedziałem, co chcę osiągnąć: jaki ma być układ, jakie treści oraz jak ma działać dla użytkowników VoiceOvera i ogólnie dla osób słabowidzących. Pisałem o tym ze sztuczną inteligencją, która wykonała całą techniczną robotę od A do Z. Ja decydowałem, co i jak ma wyglądać, a ona to wdrażała.
Z jej pomocą powstały też formularze na stronie, które generują wypełnione pliki PDF, takie jak formularz reklamacji i formularz odstąpienia od umowy, oraz od stosunkowo niedawna materiały dla kursantów. Sztuczna inteligencja zadbała o to, by te formularze i materiały były dostępne.
Pomaga mi także diagnozować różne problemy z oprogramowaniem. Także od jakiegoś czasu w ramach testowania przedpremierowych wersji systemów operacyjnych Apple piszę z nią zgłoszenia błędów do Apple. Dokładnie opisuję, co nie działa i dlaczego, wspólnie omawiamy całość zgłoszenia, a ona redaguje je po angielsku i po polsku w takiej formie, jakiej chcę. Sprawdzam styl i gramatykę, a gdy wszystko mi odpowiada, sam wysyłam zgłoszenie.
Używam jej do tworzenia różnego rodzaju treści, zawsze jednak uważnie sprawdzam, czy wszystko zgadza się merytorycznie i technicznie. Przy takiej pracy mogę na niej w pełni polegać.
Inaczej jest ze sprawami związanymi ze zdrowiem i życiem. Tu jej nie ufam bezgranicznie, ale służy mi jako narzędzie wspierające: inspiruje mnie do zgłębiania tematów zdrowotnych, pomaga trafniej diagnozować problemy i lepiej przygotować się do rozmowy z lekarzem. Dzięki temu zadaję trafniejsze pytania i uzyskuję od lekarza lepsze odpowiedzi.
To samo dotyczy porad księgowych, podatkowych i prawnych związanych z prowadzeniem działalności. Też szukam z nią różnych rozwiązań, ale ostatnie zdanie zawsze należy do specjalisty.
Jak mogę Ci pomóc
Uczę rozmawiać ze sztuczną inteligencją, dobierać narzędzia, modele i dostawców, ustawiać prywatność oraz korzystać z niej bezpiecznie i z przyjemnością. Zakres szkoleń znajdziesz na stronie Moja oferta, stawki w Cenniku, a umówić się możesz przez stronę Kontakt.